Baş Dönmesi (Vertigo)
Baş dönmesi ya da vertigo insanların yaşam kalitesini bozan en önemli şikayetlerden biridir. Vertigo bir hastalık ismi olmayıp, kelime anlamıyla tam olarak baş dönmesinin karşılığıdır.
BaÅŸ dönmesi ve dengesizlik doktora en sık baÅŸvurma nedenleri arasında ikinci sıradadır. istatistikler, insanların %70′inin hayatlarının bir döneminde baÅŸ dönmesi yaÅŸadıklarına iÅŸaret etmektedir. iyileÅŸmenin ilk aÅŸaması doÄŸru tanıdır. İstatistiksel olarak baÅŸ dönmesi ve denge problemlerinin %85′i iç kulak kaynaklıdır.
Gerçek baş dönmeleri dışında çok sayıda insanı rahatsız eden önemli bir klinik belirti de denge bozukluğudur. Bu durumdaki kişi başındaki boşluk hissinden, yaylı yatak üzerinde ya da gemi güvertesinde yürüyormuş gibi, arkadan itiliyormuş veya çekiliyormuş gibi, ayaklarının boşluğa gitmesi gibi, görmede bulanıklık ya da göz kararması gibi belirtilerden şikayet eder.
Baş dönmesi ve dengesizlik şikayeti olan hastaların yaşadıkları semptomlar oldukça rahatsız edici ve korkutucudur.
Belirtilerin daha silik olduğu durumda kaynak nörolojik kökenli olabilir. Bu durumda denge bozukluğunun yanı sıra, konuşmada bozulma, çift görme, el ve ayaklarda güçsüzlük, yüzde his kaybı ve bilinç kaybı gibi ciddi belirtiler olabilir.
insandaki denge sistemi, beynin gözlerden, kaslardan, eklemlerden ve iç kulaktan aldığı bilgiye dayanır. İç kulakta bir problem geliştiğinde beyin yanlış bilgi aldığı için baş dönmesi ve dengesizlik oluşur.
Hastalar mevcut durumunu anlatmak İçin birçok belirtiyi baş dönmesi olarak tanımlayabilirler. Örneğin, kansızlık yakınması ya da düşük tansiyonu olan kişiler aniden ayağa kalktıklarında ortaya çıkan baştaki boşluk hissini veya bayılma hissini baş dönmesi olarak ifade edebilirler. Oysaki bunun baş dönmesiyle ilgisi yoktur. Buradaki sorun başka sistemlerle ilgili olup, tedavisi çok farklıdır.
Denge bozukluğundan yakınan hastalarda ruhsal sorunlar sıkça görülebilir. Tersine durumda, ruhsal sorunları olan kişilerde denge bozukluğu görülebilir. Psikojenik  grupta ele alınan bu tür hastalarda baş dönmesi pek görülmez, daha çok denge sorunu görülür
Baş dönmesinin kaynağını bulmak için sırasıyla kulak burun boğaz, nöroloji ve kalp damar hastalıklarının taraması yapılmalıdır.
iç kulak ve yakın çevresindeki hastalıklarla ortaya çıkan baş dönmeleri çok şiddetlidir. Dönmenin yanı sıra bulantı, kusma, soğuk terleme de olur. Bazen işitme kaybı, çınlama ve kulak dolgunluğu da hastalık tablosuna eklenir. Bu şikayetlere yol açan hastalıklar genellikle ölümcül değildir.
Şiddetli baş dönmelerinde hastalık kaynağı daha çok iç kulaktadır. iç kulak hastalıklarında baş dönmesine ek olarak işitme kaybı, çınlama ve kulakta dolgunluk hissi de olabilir, fakat hiçbir zaman bilinç kaybı olmaz.
Daha ciddi santral nedenlerle ortaya çıkan baş dönmeleri genellikle çok şiddetli değildir. Daha silik ve sinsi bir klinik seyir izler. Burada, eşlik eden diğer nörolojik belirtiler önem kazanmaktadır.
içeceklerin tüketimi azaltılır. Sigara ve alkol yasaklanır. Bir süre bazı gıdaların tüketilmemesi istenir. Aktif bir yaşam şekli önerilir. Bu önlemlerle düzelmeyen hastalarda ilaç tedavisine başlanır. Yakınmalar devam ediyorsa kulak zarından orta kulağa ilaç verilerek baş dönmesi ataklarının engellenmesi sağlanır. Her türlü tedaviye rağmen şikayetleri geçmeyen, günlük işlerini ve mesleğini yapamaz hale gelen hastalara çeşitli cerrahi tedavi yöntemleri uygulanabilir.
Sonuç olarak ölümcül olan baş dönmesi nedeniyle olmayanı ayırt etmek çok önemlidir.
Baş Dönmesine Neden Olan iç Kulak Hastalıkları Hangileridir?
VestibüLer Nörit: Denge siniri ve çekirdeklerinin viral enfeksiyonudur. Baş dönmesi birkaç gün sürebilir. Sıkıntılı dönemde ilaç tedavisiyle şikayetler hafifletilir, işitmeye ait belirtilerin olmadıgı bu hastalıkta, birkaç haftada baş dönmesi kaybolur ve denge yeniden kazanılır,
BPPV (Bening ParoksismaL PozisyoneL Vertigol:
Baş hareketleriyle ortaya çıkan, 10-30 saniye kadar süren, bulantının eşlik ettiği baş dönmesiyle kendini gösteren bir iç kulak hastalığıdır, Yatakta biryandan diğer yana dönerken veya yataktan kalkma sırasında, ayakta iken ani dönüşler sırasında, alışverişte üst raflara bakarken kısa süreli ve şiddetli baş dönmesi atakları olur, Tanı ve tedavisi bazı özel baş manev¬ralarıyla sağlanır. Tedavide ilaç kullanılmasına gerek olmayan, sık görülen bir baş dönmesi nedenidir.
Labirentit: Bakterı, virüs ve toksik nedenlerle oluşan iç kulak enfeksiyonudur. Çok şiddetli baş dönmesi atakları ve ciddi işitme kaybı görülür. Yoğun antibiyotik tedavisi ve kaynağa yönelik cerrahi girişim ile tedavi edilir.
Meniere hastaLığı: iç kulakta endolenf denilen sıvının birikmesine bağlı olarak ortaya çıkan, şiddetli baş dönmesi, kulak uğultusu, önceleri kaybolan sonradan sabitleşen işitme kaybı ve kulakta dolgunluk hissi ile karakterize bir iç kulak hastalığıdır. Baş dönmesi krizleri nöbetler şeklinde gelir, birkaç dakikadan 24 saate kadar uzayabilir. Krizler arasında genellikle sorun yoktur. Krizler bazen yılda 1-2 kez kadar seyrek olurken, bazen de her gün olacak kadar sıklaşır. Tedavide tuz ve kafeinli
PeriLenfatik fistüri: Genellikle travmalar sonucunda, iç kulak sıvısının orta kulağa sızdığı, baş dönmesi ve işitme sorunlarını yaşandığı bir tablodur, Gerekirse cerrahi olarak tedavi edilir.
VestibüLer migren: Migren baş ağrısıyla birlikte baş dönmesinin de bulunduğu yaşam kalitesini oldukça bozan bir hastalıktır. Yoğun stres altındaki kişilerde daha çok görülür. Sık görülen bir klinik tablodur.
Baş Dönmesine Neden Olan Santral Hastalıklar Hangileridir?
•Beyin sapı iskemisi ve enfarktüsleri
•Beyincik kanama ve enfarktüsleri
•Beyin sapı tümörleri, travmaları, damarsal hastalıkları
•Multipl skleroz [MS hastalıgı)
•Epilepsi
•Denge siniri tümörleri
•Anevrizmalar
•Diger kafa içi kitleleri
•Vertebrobaziler yetmezlik
•Servikal vertigo
Santral nedenler nadiren şiddetli bir baş dönmesine yol açarlar. Bunların içinde, beyin sapı ve beyincik kanamaları şiddetli baş dönmesi yaparak iç kulak hastalıklarını taklit ederler.
Bu hastalıklarda, genellikle eşlik eden diger ciddi nörolojik bulgular vardır. Dikkatli bir muayene ve destekleyen diger laboratuvar bulgularıyla bu hastalıklar ayırt edilebilir.
Cok sık rastlanan KBB ve nörolojik kaynaklı baş dönmesi sebepleri dışında kalp ve damar rahatsızlıkları, hormonal ve metabolik hastalıklar da baş dönmesine yol açabilirler. Uygun incelemelerle bunların tanınması ve tedavi edilmesi gerekir.
Baş Dönmesi Olan Hastaya Yaklaşım
•Hastalık hikayesinin alınması
•Klinik muayene [KBB, nörolojik ve kardiyoloj
•Laboratuvar tetkikleri
•işitme ve denge testleri
•Gerekirse radyolojik incelemeler