Vücudumuzdaki benler çoğu zaman bizi rahatsız etmesede bazen rahatsız edici erlerde ve boyutlarda olabiliyorlar. Bunlarla ilgili tedavi yöntemlerini ve onlardan kurtulma, yok etme yolları ve yeni yedavi ve laser yöntemleri araştırma konumuz oluveriyor. Bizde benler ile ilgili olarak tüm bilgileri bulabileceğiniz ayrıntılı bir makale yazmaya kara verdik. Bazen benlerin çoğalması ve yaygınlaşması bunların neye bağlı olduğunu bilmemizde gerekiyor.
Benler vücudun her yerinde görülebilen, sıklıkla kahverengi, oval ya da yuvarlak iyi huyhı oluşumlardır. Deriye rengini veren pigmenti üreten melanosit adı verilen hücrelerden köken alırlar.
Bir kişide oluşacak benler muhtemelen önceden genetik olarak belirlenmiştir. Benlerin bir kısmı doğumsal olarak ortaya çıkarken, bazılan ise özellikle gençlik döneminde 01ayatın ilk 20 yılında) ortaya çıkar. Ancak, genetik olarak yatkın kişilerde yaşam boyu yeni benler oluşabilir.
Belirtiler ve Bulgular
Benler vücudun herhangi bir yerinde, çok degişik görünümlerde ortaya çıkabilirler. Deri renginde veya pembemsi, açık kahverengi, kahverengi hatta bazen mavi-siyah renkte olabilirler. Şekilleri genellikle oval veya yuvarlak, deriden kabarık veya düz, kıllı veya kılsız görünümdedir.
Resim 1: Sırtta normal bir ben Resim 2: Yüzde normal bir ben Resim 3: Belin arka kısmında dogumsal bir ben

Doğumsal benler de sonradan olanlara benzer görünümde olabilir ama genellikle sonradan oluşan benlerden daha büyük ve daha kıllıdır.
Benler zamanla değişikliğe uğrayabilir; ergenlik dönemi, gebelik, doğum kontrol hapı kullanımı ve güneşe maruz kalınca büyümeleri hızlanır, renkleri koyulaşır ve yenileri çıkabilir. Bunun dışında her benin kendine ait bir büyüme şekli vardır. Başlangıçta benler düz iken zamanla büyür ve bazılarında kıllar gelişir. Yıllar geçtikçe, benlerin çoğu yavaş yavaş değişerek daha kabarık ve daha açık renkli bir hal alırken bazı benlerde hiç değişiklik olmayabilir. Bazı benler zamanla ortadan kaybolurken bazıları deriden o kadar kabarık hale gelir ki sonradan gelişen sapından kopabilir. Bu, sıradan bir benin tipik yaşam döngüsüdür ve ortalama olarak 50 yıl sürer.
KanserleÅŸme Riski
Sıradan benler çok0eadiren kanserleÅŸir. Melanom ya da “Malin Melanom” adı verilen hayatı tehdit eden bir deri kanserinin özellikle bazı ben tiplerine benzerlik göstermesi benler konusundaki en önemli çekincedir Aslında önemli olan bu ben gıbi görünebilen melanomun erken teÅŸhis edilmesidir. Bu nedenle, kiÅŸilerin benlerindeki deÄŸiÅŸikliklerin hangilerini önemseyeceklerine iliÅŸkin ABCD kuralı geliÅŸtirilmiÅŸtir.
Aslında halk için geliştirilmiş olan bu kural hekimler tarafından da izlenmektedir:
A (Asymmetry=Asimetril: Benin bir yarısı diğer yarısına benzememesi renk ve/veya şekil olarak
B (Border= Sınır): Benin sınırlarının düzensiz olması; girintili çıkıntılı olması.
C [CoLor=Renk): Benin renginin homojen olmaması; kahverengi, siyah, kırmızı, gri, beyaz gibi renklerin iki veya daha fazlasının bir arada bulunması; alacalı görünüm.
D (Diameter=Cap): Ben çapının bmm'den büyük olması; kabaca silgili kurşun kalem çapından büyük bir ben,
ABCD kuralındaki maddelerden herhangi biri veya
birkaçının bulunması kişinin bir dermatoloğa başvurmasını gerektirir. Bir benin hiçbir darbe olmaksızın kanaması, soyulması, sızıntı yapması,üzerinde yara açılması, şişli k veya kabartı oluşması, benle ilgili his değişiklikleri; kaşıntı, hassasiyet veya ağrı oluşması, hızla değişim göstermesi benin bir dermatolog tarafından görülmesini gerektiren diğer özelliklerdir,
Başlangıçtan beri ABCD kuralının çoğu özelliğini taşıyan bazı özel benler vardır ki bunlar displastik veya atipik benler olarak
adlandırılır. Bu benlerin boyutları ortalamadan büyük ve şekilleri düzensizdir.
Merkezleri koyu kahverengi, kenarları daha soluk veya kırmızımsı ve düzensiz bazen de sınırlarında siyah noktalar izlenen bu benler karmaşık renkli olma eğilimindedir.
Bu benler genellikle aynı ailede devam eder. Bu tür benlere sahip kişilerin, daha yüksek melanom geliştirme riskleri nedeniyle bir dermatolog takibinde olmalarında yarar vardır. Bu kişiler ayrıca benlerinin renk, şekil veya boyutlarında olası değişiklikler ya da yeni benlerin ortaya çıkıp çıkmadığına bakmak için kendi kendilerine düzenli olarak nasıl ben muayenesi yapacaklarını öğrenmeli, benlerini güneşten, koruyucular ve uygun kıyafetlerle korumalıdır.
Ben Gibi Görünen Oluşumlar
Derimize baktığımızda bene benzeyen birtakım lekeler görürüz. Bunlar en sık olarak çillerdir. Vücudun herhangi bir yerinde olabilen benlerden farklı olarak çiller; yüz, sırt ve omuzlar gibi güneşe en fazla maruz kalan yerlerde görülür. Sarışınlar ve kızıl saçlılar daha kolay çillenir. Güneşin etkisi ile rengi koyulaşabilen çiller, kışın tamamen kaybolabilirler.
Özellikle orta yaşlarda, benler ile en çok karışan oluşumlar, çoğunlukla gövde ve yüzde görülen açık koyu kahverengi renkte sigilimsi yapılardır ki bunlara seboreik keratoz denir. Seboreik keratoz kötüleşme ihtimali olmayan yüzeysel deri kabarıklıklarıdır.
Benlerle sık karıştırılan bir diger oluşum ise daha çok orta yaştaki kişilerde görülen kahverengimsi lekelerdir ki bunlar karaciger ya da yaşlılık lekeleri olarak da bilinir ancak ne karaciger ne de yaşla ilgilidirler, güneş hasarının oluşturdugu lekelerdir. Bunların tıp dilindeki ismi solar lentigodur.
Benlerin Tedavisi
Benler genellikle saglıgı bozmaz. Bir ben, ancak ÅŸekil, renk veya boyutunda hızlı bir degiÅŸiklige ugruyor, kanıyor, kaşınıyor, agrıyorsa melanom olma olasılıgı nedeniyle saglık sorunu oluÅŸturabilir. Bu durumda benin çıkarılması gerekebilir. Bir benin kısmi veya tam olarak çıkarılmasına biyopsi denir. Eger mümkünse benlerin tıraÅŸlama biyopsisi yerine eksizyonel biyopsi ile tamamının çıkarılması en iyisidir. Ben çıkarıldıktan sonra mutlaka patolojik degerlenÂdirmeye gönderilmelidir. Burada patolojik degerlenÂdirmeden kastedilen benin çıkarılmış olan bir parçasının ya da tamamının ince dilimler haline getirilip mikroskop altında incelenmesidir.
Benin çıkarılması [kısmi veya tam] kansere neden olmaz. Tam tersine böylece erken teÅŸhis edilme ÅŸansı olur. Halk arasında yaygın olarak bilinen ve inanılan “neÅŸter deÄŸerse kanser olur” sözü kesinlikle dogru degildir.
Eğer benin yalnızca bir kısmı incelenmek üzere çıkarıldıysa ve patolojik inceleme kanser olarak gelirse tüm oluşumun, etrafında bir miktar sağlam doku bırakılarak çıkarılması gerekecektir.
Bazen benler kişilerin görünümlerini bozdukları için, bazen de sürtünmeye maruz kalan bölgelerde iseler çıkarılmaları istenebilir. Sakal bölgesindeki benler tıraş sırasında bazen yanlışlıkla kesilebilir. Bu durum, ben için ek bir kanserleşme riski oluşturmamaktadır. Ancak yine de bu tür yerleşimdeki benlerin oluşturdukları rahatsızlık nedeniyle çıkarılmaları istenebilir.
Bazı kişiler benden çok, üzerindeki kıllardan rahatsızlık duyabilir. Bunların cilt yüzeyine yakın kesilmesinde veya iğneli epilasyon gibi kalıcı yöntemlerle alınmasında bir sakınca yoktur.
Ben tedavisinde lazer, elektrokoterizasyon [yakma] veya kriyoterapi [dondurma] gibi yöntemler kullanılmamalıdır.
SaÄŸlıklı Günler Dileriz …